Muzeum Regionalne im. Janusza Petera w Tomaszowie Lubelskim

Informacje praktyczne

Czego się spodziewać

Muzeum jest dziełem jednego człowieka: dr. Janusza Petera, dyrektora tomaszowskiego szpitala powiatowego, chirurga, regionalisty i autora ośmiu monografii o dziejach miasta i okolicy. Placówkę otwarto oficjalnie 7 października 1962 roku, a jej pierwszą siedzibą był właśnie szpital; zbiory liczyły wtedy około 1700 eksponatów i stanowiły prywatną własność założyciela. W 1967 roku je upaństwowiono, w 1975 muzeum przeniesiono do budynku dawnego Sejmiku Powiatowego i podporządkowano Muzeum Okręgowemu w Zamościu, a w 1984 roku otrzymało 830 m kw. w nowo wybudowanym Domu Kombatanta. Samodzielność odzyskało w 1999 roku, pod zarządem Powiatu Tomaszowskiego. Od 2020 roku wystawy prezentowane są w gmachu dawnego internatu przy ul. Wyspiańskiego 8a. Dziś zbiory obejmują około 15 000 obiektów w pięciu działach: archeologii, historii, numizmatyki, etnografii i sztuki.

Ekspozycje stałe prowadzą przez cztery odrębne opowieści. „Bitwy pod Tomaszowem we wrześniu 1939 r.” dotyczą starć kampanii wrześniowej stoczonych pod miastem. „Czermno. Gród między Wschodem a Zachodem” pokazuje wyniki badań nad wczesnośredniowiecznym grodziskiem w Czermnie. „Kultura materialna i duchowa tomaszowskiej wsi” to część etnograficzna, a „Salonik dr. Janusza Petera” przywraca postać samego założyciela. Muzeum prowadzi także wystawy czasowe wyrastające z regionalnych badań archeologicznych, jak „Chotyniec - zachodnia brama Scytii”, poświęcona odkryciom na tamtejszym stanowisku.

Drugim adresem instytucji jest Izba Pamięci Terroru Komunistycznego przy ul. Lwowskiej 64, mieszcząca się w dawnym areszcie Powiatowego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego. Więziono, torturowano i mordowano tam przeciwników komunizmu, przede wszystkim żołnierzy Armii Krajowej, Batalionów Chłopskich i Zrzeszenia WiN. Areszt działał w latach 1944-1956; Izbę udostępniono zwiedzającym w 2010 roku, w 65. rocznicę odbicia więźniów przez oddział Karola Kosteckiego „Kostka”, a w 2023 roku otwarto w niej nową ekspozycję o tomaszowskiej bezpiece i ofiarach terroru.

Wskazówki

Muzeum pracuje w dwóch sezonach. Od 1 maja do 30 września czynne jest od wtorku do piątku w godzinach 9.00-16.00, a w soboty i niedziele 9.00-17.00; od 1 października do 30 kwietnia od wtorku do niedzieli 9.00-16.00. Poniedziałek jest dniem wolnym przez cały rok. Bilet zwykły kosztuje 10 zł, ulgowy 8 zł (uczniowie, studenci i emeryci za okazaniem dokumentu), bilet grupowy 5 zł przysługuje grupom zorganizowanym powyżej 10 osób oraz posiadaczom Karty Dużej Rodziny, przy czym grupy trzeba zgłosić wcześniej. Usługa przewodnika to 30 zł, udział w warsztatach 10 zł.

Wstęp do Izby Pamięci Terroru Komunistycznego jest bezpłatny, ale otwarta jest ona krócej: od wtorku do piątku w godzinach 8.00-12.00. W soboty, niedziele i poniedziałki oraz poza tymi godzinami można ją zwiedzać grupowo (minimum 10 osób) po uzgodnieniu co najmniej dzień wcześniej. Budynek przy ul. Wyspiańskiego 8a ma windę, sale wystawowe dostępne dla osób poruszających się na wózkach i toalety przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami na parterze; pracownika można przywołać telefonicznie pod numerem 84 663 42 34. Muzeum wpuszcza również psy asystujące.

Jak dojechać

Budynek wystawienniczy stoi przy ul. Wyspiańskiego 8a w Tomaszowie Lubelskim (22-600), na terenie przylegającym do I Liceum Ogólnokształcącego: wejście główne znajduje się od alejki prowadzącej od bramy głównej, a prowadzi do niego zjazd służący jednocześnie za wjazd na przyległy parking. Sekretariat mieści się obok, pod numerem 8b. Tomaszów Lubelski leży na Roztoczu, w południowo-wschodnim krańcu województwa lubelskiego, ponad 100 km od Lublina, przy trasie w stronę przejścia granicznego w Hrebennem. Izba Pamięci przy ul. Lwowskiej 64 mieści się w innej części miasta.

Muzea w pobliżu

Tomaszów Lubelski dobrze łączy się z sąsiadami w podróży po Roztoczu i Zamojszczyźnie. Kilkanaście kilometrów na południe leży Muzeum i Miejsce Pamięci w Bełżcu, które domyka wątek wojenny obecny w tomaszowskich zbiorach. Na północny zachód warto skierować się do Muzeum Zamojskiego w Zamościu, instytucji, której tomaszowska placówka podlegała w latach 1975-1999, a po drodze zatrzymać się w Zagrodzie Guciów pod Zwierzyńcem.