Muzeum Południowego Podlasia w Białej Podlaskiej

Informacje praktyczne

Czego się spodziewać

Muzeum zajmuje ocalałe fragmenty zespołu pałacowo-obronnego Radziwiłłów: wieżę bramną z ćwierćkolistym tunelowym łącznikiem zwanym szyją, dawną kaplicę pałacową oraz oficynę zachodnią. Instytucja powstała 26 października 1966 roku jako Muzeum Regionalne z inicjatywy miejscowych regionalistów, w 1975 roku uzyskała status muzeum okręgowego, a obecną nazwę nosi od 1998 roku, kiedy trafiła do Państwowego Rejestru Muzeów. Do dawnej rezydencji przeniosła się na początku 1983 roku i mieści się w niej do dziś; w 2026 roku obchodzi sześćdziesięciolecie, a nowy kształt wystaw stałych zawdzięcza generalnemu remontowi wieży bramnej z lat 2018-2019 i rewitalizacji całego założenia zakończonej w 2021 roku.

Sercem zbiorów jest kolekcja blisko 1700 ikon, jedna z najliczniejszych w Polsce, w większości pochodzących z rozległych obszarów dawnej Rosji: od egzemplarzy siedemnastowiecznych po dominujące liczebnie dziewiętnastowieczne. Pokazuje je wystawa stała „Ikona - święta tajemnica”, podzielona na trzy części i otwierana wizerunkami Chrystusa oraz Matki Bożej. W budynku głównym ogląda się poza tym „Archeologię na pograniczu podlasko-poleskim”, prowadzącą przez blisko sto tysięcy lat od kości mamuta po epokę brązu, dwie ekspozycje historyczne: „Biała za czasów Radziwiłłów” i „Historia miasta w latach 1795-1939”, a także galerię „Konie, jeźdźcy, zaprzęgi w malarstwie polskim XIX i XX wieku”, wyrosłą z sąsiedztwa stadniny w Janowie Podlaskim i plenerów organizowanych tam przez muzeum w latach 1975-1998, oraz „Ogrody”, wystawę malarstwa Bazylego Albiczuka.

Etnografię reprezentują „Kultura ludowa Południowego Podlasia” ze strojem zdobionym pereborem, obrzędową maską brodacza, pisankami i siwakami, oraz „Przedstawienia dewocyjne w zbiorach etnograficznych” z wizerunkami Matki Boskiej Kodeńskiej i Leśniańskiej. Osobnym punktem zwiedzania jest wieżyczka południowo-wschodnia z połowy XVII wieku, pokryta bogatymi dekoracjami sgraffitowymi; pod jej kopułą zachowały się cztery medaliony z orłami radziwiłłowskimi i herbem Trąby, a wewnątrz urządzono wystawę „Archeologia na bialskim zamku”.

Wskazówki

Bilet łączony na wszystkie obiekty, czyli wieżę, wieżyczkę i oficynę zachodnią, kosztuje 15 zł normalny i 10 zł ulgowy. Sama wieża z wieżyczką wschodnią, a więc komplet wystaw stałych, to 12 zł i 8 zł, natomiast oficyna zachodnia z wystawami czasowymi 5 zł i 3 zł. Bilet rodzinny 2+2 liczy się po 10, 8 lub 3 zł od osoby, grupy od dziesięciu osób płacą taniej, a dzieci do lat 7 wchodzą bezpłatnie. Wystawy stałe zwiedza się za darmo w poniedziałki, a w wakacje, od 1 lipca do 31 sierpnia, we wtorki. Warto pilnować ostatniego wejścia: o 15:00 w sezonie od września do czerwca i o 15:30 w lipcu i sierpniu. Poza wakacjami muzeum jest nieczynne w soboty, w wakacje w poniedziałki.

Oprowadzanie grupy do 30 osób kosztuje 50 zł dla dzieci, młodzieży i studentów oraz 80 zł dla pozostałych; osobno wycenia się wycieczkę edukacyjną po Białej Podlaskiej. W kasie bezpłatnie wypożycza się audioprzewodniki po polsku, angielsku i rosyjsku, dostępne także jako aplikacja na telefon. Wejście do budynku głównego jest dostępne dla osób na wózkach, winda dowozi na pierwsze piętro, na parterze urządzono przystosowaną toaletę, przy kasie działa pętla indukcyjna, a makieta założenia pałacowo-obronnego ma opisy w alfabecie Braille’a. W wieżyczce dostępny jest wyłącznie parter. Wystawa w Oddziale Martyrologiczno-Historycznym przy ul. Łomaskiej 21 pozostaje nieczynna do odwołania.

Jak dojechać

Muzeum mieści się przy ul. Warszawskiej 12 w Białej Podlaskiej (21-500), w zespole zamkowo-parkowym Radziwiłłów na skraju ścisłego centrum miasta. Wejście prowadzi przez bramę wjazdową dawnej rezydencji, a do oficyny zachodniej z wystawami czasowymi wchodzi się od strony Parku Radziwiłłowskiego. Przy muzeum urządzono parking, a samochody z kartą osoby z niepełnosprawnością mogą wjechać na teren założenia pałacowo-parkowego. Biała Podlaska leży w najdalej na północ wysuniętej części województwa lubelskiego, około 130 km od Lublina, przy trasie z Warszawy do Terespola.

Muzea w pobliżu

Biała Podlaska leży na uboczu głównych szlaków muzealnych regionu, ale w promieniu kilkudziesięciu kilometrów warto zajrzeć do muzeum Augusta Zamoyskiego w Jabłoniu, poświęconego rzeźbiarzowi z rodu dawnych właścicieli tych ziem, oraz do muzeum ziemi łukowskiej. Dalej na południe, nad Bugiem, stoi zespół synagogalny we Włodawie, który razem z bialską kolekcją ikon układa się w opowieść o wielowyznaniowym pograniczu.