Muzeum - Zespół Synagogalny we Włodawie

Informacje praktyczne

Czego się spodziewać

Zespół Synagogalny we Włodawie to unikalny w Polsce kompleks trzech pożydowskich budynków, które należały do miejscowego kahału. Tworzą go Wielka Synagoga (bet ha-kneset), wzniesiona w latach 1764-1774 w miejscu wcześniejszej drewnianej, ze środków gminy i częściowo z funduszy Czartoryskich, ówczesnych właścicieli miasta; Mała Synagoga, czyli stary bet ha-midrasz, poświadczona w źródłach pisanych z lat 1782-1786 i służąca zarówno modlitwie, jak i studiowaniu Tory oraz ksiąg talmudycznych; a także Dom Pokahalny z 1928 roku, w którym mieściły się zarząd gminy, biblioteka i siedziby włodawskich stowarzyszeń żydowskich. Od 1983 roku wszystkie trzy obiekty są siedzibą muzeum.

Wielka Synagoga wymurowana została w stylu późnego baroku, na rzucie prostokąta, z parterowymi babińcami zwieńczonymi grzebieniastą attyką. Salę męską przykrywa dziewięciopolowe sklepienie kolebkowo-krzyżowe wsparte na czterech kolumnach, między którymi stała bima. Jedynym zachowanym elementem wyposażenia sali modlitw jest neobarokowy aron ha-kodesz z 1936 roku, stiukowy i polichromowany; pierwotne drewniane wyposażenie spłonęło w pożarze w 1934 roku. W Domu Pokahalnym odnaleziono marmurową tablicę fundacyjną z 1927 lub 1928 roku, z rytą inskrypcją hebrajską wpisaną w trójkąt.

Muzeum świadomie rozdzieliło tematy między budynki. W Wielkiej Synagodze, dla zachowania atmosfery miejsca, pokazywane są wyłącznie wystawy związane z kulturą żydowską: stała ekspozycja “Judaika” oraz aranżacje “Babiniec” i “W pokoju Mełameda”. Mała Synagoga mieści wystawy o wielokulturowej historii miasta i etnografii regionu, między innymi “Chleba powszedniego”. W trzecim budynku prezentowane są ekspozycje etnologiczne i egzotyczne, a wśród wystaw stałych także autorska kolekcja rzeźb Jana Pawłowskiego z Włodawy. Muzeum prowadzi ponadto kino “Zachęta” i organizuje Festiwal Trzech Kultur.

Wskazówki

Muzeum czynne jest przez cały rok, ale w trzech rytmach: w lipcu i sierpniu pn-pt 9:00-17:00, a sb-nd 10:00-17:00; w maju, czerwcu i wrześniu odpowiednio 9:00-16:00 oraz 10:00-14:00; od października do kwietnia wyłącznie w dni robocze, 9:00-15:00. Bilet normalny kosztuje 18 zł, ulgowy 12 zł, rodzinny 12 zł od osoby. W każdy poniedziałek wstęp na wystawy w Wielkiej Synagodze jest wolny, pozostałe ekspozycje kosztują wtedy 10 zł i 7 zł.

Oprowadzanie odbywa się w grupach do 30 osób i kosztuje 100 zł po polsku oraz 200 zł po angielsku; grupy trzeba zgłosić z dwudniowym wyprzedzeniem, telefonicznie w godz. 8:00-15:00 lub przez formularz na stronie muzeum. Kasa przyjmuje gotówkę i karty. Muzeum jest zamknięte w święta, w tym 15 sierpnia oraz 1 i 11 listopada. Wszystkie trzy budynki mają wejścia bez schodów i toalety dla osób z niepełnosprawnościami, a w Małej Synagodze działa winda i pętla indukcyjna.

Jak dojechać

Muzeum mieści się przy ul. Czerwonego Krzyża 7 we Włodawie (22-200), tuż przy centrum miasta leżącego nad Bugiem, w północno-wschodnim krańcu województwa lubelskiego, blisko granicy z Białorusią i Ukrainą. Z Lublina jest to blisko 100 km drogami przez Chełm albo Parczew. Na teren zespołu prowadzi jedna brama, od której dochodzi się do wszystkich trzech budynków: Wielka Synagoga stoi na wprost wjazdu, Mała Synagoga po jego lewej stronie. Rowery można zostawić na terenie muzeum, choć nie odpowiada ono za pozostawiony sprzęt. Linii komunikacji publicznej muzeum na swojej stronie nie podaje.

Muzea w pobliżu

Najbliższym sąsiadem jest muzeum i miejsce pamięci w Sobiborze, dokąd prowadziła ostatnia droga włodawskich Żydów; muzeum we Włodawie organizuje spacer edukacyjny właśnie tym szlakiem. Na południe, w stronę Lublina, leży muzeum ziemi chełmskiej, a na północ, już na Podlasiu, muzeum w Białej Podlaskiej.