Muzeum Ziemi Biłgorajskiej w Biłgoraju

Informacje praktyczne

Czego się spodziewać

Muzeum Ziemi Biłgorajskiej gromadzi, bada i udostępnia dziedzictwo powiatu leżącego między Tanwią a Ładą, u północno-zachodniego skraju Roztocza. Pierwszą siedzibą instytucji był budynek przy ulicy Kościuszki; od 2014 roku muzeum zajmuje odnowiony gmach przy ul. Tadeusza Kościuszki 87, przystosowany do wymagań współczesnego muzealnictwa. Trzonem ekspozycji jest wystawa stała „Nad Tanwią i Ładą - dzieje Biłgoraja i okolic”, prowadząca zwiedzającego od pradziejów po czasy współczesne; powstała dzięki dofinansowaniu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego z Funduszu Promocji Kultury oraz wsparciu Powiatu Biłgorajskiego. Zbiory obejmują archeologię, etnografię, historię, militaria, numizmatykę i sztukę: od narzędzi kamiennych i ceramiki, przez pamiątki powstań narodowych i drugiej wojny światowej, po stroje ludowe, sztukę sakralną, przedmioty dawnych rzemiosł i dokumenty życia codziennego mieszkańców.

Warto wiedzieć, że muzeum to nie jeden budynek, lecz cztery adresy o osobnych kalendarzach. Zagroda Sitarska przy ul. Nadstawnej 32 to drewniany dom sitarza wzniesiony w 1810 roku przez mieszczanina Andrzeja Grabińskiego, kryty gontem, wraz ze spichlerzem, wozownią, drewutnią i ogródkiem kwiatowym; to rzadki w Polsce przykład kompletnej zagrody rzemieślniczej zachowanej in situ i udostępnianej zwiedzającym od 1976 roku. Sitarstwo, czyli wyrób sit z końskiego włosia i łyka, było od XVII wieku rzemiosłem, które dało Biłgorajowi zamożność i rozgłos daleko poza granicami kraju. Zespół Młyński przy ul. Czerwonego Krzyża 37 to dziewiętnastowieczny młyn wodny z turbinownią, spichlerzem, wozownią i dwoma jazami nad Białą Ładą. Czwarty oddział, Muzeum Partyzantów Polskich Osuchy 44, upamiętnia największą bitwę partyzancką Puszczy Solskiej.

Program bieżący jest żywszy, niż sugerowałaby skala miasta: wernisaże wystaw czasowych, między innymi „Kiedy las mówi o wojnie” Edwarda Buczka czy „Theatrum Sacrum - sztuka sakralna ze zbiorów KUL”, obchody rocznic Krwawej Niedzieli i bitwy pod Osuchami, przeglądy zespołów obrzędowych powiatu biłgorajskiego oraz lekcje muzealne i warsztaty dla szkół.

Wskazówki

Gmach główny czynny jest od poniedziałku do czwartku w godzinach 9:00-16:00, a w piątki do 17:00. Weekendy działają odwrotnie, niż podpowiada intuicja: w soboty i niedziele muzeum przyjmuje zwiedzających wyłącznie od listopada do kwietnia, w godzinach 12:00-17:00, natomiast od maja do października jest w weekendy nieczynne. Latem rolę głównej atrakcji przejmują oddziały plenerowe, bo Zagroda Sitarska i Zespół Młyński są dostępne tylko od maja do października.

Bilet normalny do gmachu głównego i do Zagrody Sitarskiej kosztuje 10 zł, ulgowy 8 zł; do Zespołu Młyńskiego odpowiednio 4 zł i 3 zł. We wtorki wstęp do wszystkich placówek jest wolny, a Karta Dużej Rodziny, w każdej odmianie, uprawnia do pięćdziesięcioprocentowej zniżki. Grupy zorganizowane muzeum prosi o wcześniejszy kontakt z sekretariatem, telefonicznie lub pocztą elektroniczną.

Jak dojechać

Muzeum mieści się przy ul. Tadeusza Kościuszki 87 w Biłgoraju, przy jednej z głównych ulic miasta, około 90 kilometrów na południe od Lublina i kilkadziesiąt kilometrów na zachód od Zamościa. Biłgoraj leży u wrót Puszczy Solskiej i Roztocza, na skrzyżowaniu dróg prowadzących od Lublina, Zamościa i Rzeszowa. Pozostałe oddziały miejskie są w zasięgu spaceru lub krótkiego przejazdu, z wyjątkiem Osuch, oddalonych o kilkanaście kilometrów na południe.

Muzea w pobliżu

Biłgoraj dobrze wpisuje się w trasę po Roztoczu. Etnograficzno-przyrodnicza Zagroda Guciów pod Zwierzyńcem podejmuje ten sam wątek wiejskiego rzemiosła i przyrody, Muzeum Zamojskie w Zamościu pokazuje miasto idealne po wschodniej stronie regionu, a Muzeum Regionalne w Janowie Lubelskim opowiada o Lasach Janowskich i tamtejszej partyzantce.