Muzeum Ziemi Chełmskiej im. Wiktora Ambroziewicza

Informacje praktyczne

Czego się spodziewać

Chełmskie muzealnictwo zaczęło się w 1882 roku od Muzeum Cerkiewno-Archeologicznego, powołanego przez zaborcę rosyjskiego; jego trzon stanowiły obrazy, rzeźby i księgi zabrane z cerkwi greckokatolickich po likwidacji unii w 1875 roku. Pierwsza wojna światowa zniszczyła te zbiory, a ocalałe zabytki trafiły w 1919 roku do Gimnazjum imienia Stefana Czarnieckiego, gdzie dyrektor szkoły Wiktor Ambroziewicz zaczął tworzyć pierwsze w niepodległej Polsce Muzeum Ziemi Chełmskiej. Po drugiej wojnie placówkę odbudowywał regionalista Kazimierz Janczykowski, a od 1969 roku zbiory mieszczą się w dawnym Kolegium Pijarów przy ulicy Lubelskiej 55. Imię Ambroziewicza muzeum nosi na mocy uchwały Rady Miasta Chełm z 2009 roku.

Dziś instytucja zajmuje cztery budynki, prowadzi jedenaście działów merytorycznych i przechowuje około dwudziestu tysięcy eksponatów. Przy Lubelskiej 55 pracują Dział Sztuki Współczesnej wraz z założoną w 1972 roku Galerią 72 oraz biblioteka. Zespół dziewiętnastowiecznych kamieniczek pod numerem 57 mieści Dział Przyrody, Dział Historii i gabinet numizmatyczny. W budynku dawnej drukarni „Zwierciadło” przy Lubelskiej 56a ulokowano archeologię i etnografię, a Dział Sztuki Ziemi Chełmskiej zajmuje dawną cerkiew unicką przy ulicy św. Mikołaja 4. W wynajmowanych piwnicach dawnego Urzędu Bezpieczeństwa przy ulicy Reformackiej 27, muzeum pokazuje ekspozycję „Chełmska bezpieka i jej ofiary”.

Program wystaw czasowych bywa ambitniejszy, niż sugeruje wielkość miasta: pokazywano tu „Papierowe poematy” Henriego Matisse’a, „Kalendarz pamięci wg Brunona Schulza” Miry Żelechower-Aleksiun oraz „Świat kupców i kramarzy. Historia ulicy Lwowskiej w Chełmie”. Muzeum organizuje także Spotkania z Kulturą Żydowską, przypominające wielokulturową przeszłość przedwojennego Chełma.

Wskazówki

Bilet kupuje się na jedną wystawę w wybranym budynku (20 zł normalny, 15 zł ulgowy) albo bierze karnet na wszystkie budynki (40 zł i 30 zł), który pozwala zacząć zwiedzanie w dowolnym miejscu. Posiadacze Karty Chełmianina i Chełmskiej Karty 3+ płacą mniej, a dzieci do lat siedmiu wchodzą bezpłatnie. W każdy czwartek obowiązuje wstęp wolny. Oprowadzanie z przewodnikiem po jednej wystawie kosztuje 50 zł. Muzeum podaje, że obejrzenie całości zajmuje około trzech godzin, a spacer między budynkami to łącznie mniej więcej kilometr. Ostatnie wejście jest o 15:30, a w soboty i niedziele kasy otwierają się dopiero o 12:00. Dostępność jest częściowa - wejście przy Lubelskiej 55 znajduje się na poziomie ulicy, przy św. Mikołaja 4 działa schodołaz, ale ekspozycje rozłożone są na kilku kondygnacjach połączonych wyłącznie schodami. Do każdego z budynków można wejść z psem asystującym.

Jak dojechać

Siedziba główna mieści się przy ulicy Lubelskiej 55 w Chełmie (22-100), a trzy pozostałe budynki stoją w zasięgu krótkiego spaceru: dwa po sąsiedzku, pod numerami 56a i 57, jeden przy ulicy św. Mikołaja 4. Cały zespół leży w centrum miasta, około 70 kilometrów na wschód od Lublina i niedaleko granicy z Ukrainą. Muzeum nie podaje na swoich stronach numerów linii komunikacji miejskiej; wyznaczone miejsca postojowe dla osób z niepełnosprawnościami znajdują się przy budynku pod numerem 56a, przed pozostałymi ich brakuje.

Muzea w pobliżu

Chełm dobrze łączy się z resztą wschodniej Lubelszczyzny. Na północ leży muzeum i miejsce pamięci w Sobiborze, a nieco dalej zespół synagogalny we Włodawie - obie rozwijają żydowski wątek, obecny też w programie wystaw w Chełmie. Na południe warto pojechać do muzeum imienia księdza Stanisława Staszica w Hrubieszowie, równie regionalnego.