Muzeum Narodowe w Lublinie (Zamek Lubelski)

Informacje praktyczne

Czego się spodziewać

Muzeum zajmuje całe wzgórze zamkowe nad Starym Miastem, a jego rodowód sięga 1901 roku, gdy z inicjatywy etnografa Hieronima Łopacińskiego zorganizowano w Lublinie dwie wystawy, które stały się zaczątkiem zbiorów. Uroczyste otwarcie nastąpiło 12 grudnia 1906 roku, więc rok 2026 instytucja obchodzi jako jubileusz 120-lecia. Na zamek przeniosła się w 1954 roku, do neogotyckiego gmachu wzniesionego w latach 20. XIX wieku na miejscu dawnego zamku królewskiego i przeznaczonego wówczas na więzienie. W maju 2020 roku Muzeum Lubelskie zostało decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego podniesione do rangi Muzeum Narodowego.

Sercem założenia jest kaplica Trójcy Świętej: gotycka, dwukondygnacyjna, wzniesiona w drugiej połowie XIV wieku jako część zamku Kazimierza Wielkiego. Na zlecenie Władysława Jagiełły ruscy malarze pod kierunkiem mistrza Andrzeja pokryli jej wnętrze polichromią bizantyńsko-ruską; zachowany napis fundacyjny w języku staro-cerkiewno-słowiańskim datuje koniec prac na 10 sierpnia 1418 roku. To tutaj 29 czerwca 1569 roku odprawiono nabożeństwo dziękczynne po zawarciu unii lubelskiej, a na obudowie schodów na chór ocalał wyryty napis unia facta est cum Ducatus Lytwanie; kaplicę uhonorowano Znakiem Dziedzictwa Europejskiego. Drugą pozostałością średniowiecznego zamku jest późnoromański donżon z XIII wieku, dziś udostępniony z tarasem widokowym.

Dziewięć wystaw stałych rozłożono na trzech kondygnacjach skrzydeł zamku. Największa, archeologiczne Śladami przeszłości. Najdawniejsze dzieje ziemi lubelskiej, powstała po remoncie wzgórza zakończonym w 2013 roku i jako pierwsza sięgnęła tu po multimedia. Po przebudowie skrzydła północnego w latach 2018-2021 doszły Trybunał Koronny w dziejach Rzeczypospolitej, Galeria Malarstwa Polskiego XIX i XX wieku z Unią lubelską Jana Matejki, Grupa Zamek i Awangarda oraz Galeria Malarstwa Cerkiewnego. Uzupełniają je sztuka ludowa regionu, malarstwo europejskie i sztuka zdobnicza, historia uzbrojenia oraz monety i medale.

Wskazówki

Wystawy stałe są nieczynne w poniedziałki; latem (kwiecień-wrzesień) czynne 9:00-18:00 od wtorku do czwartku i w niedzielę, a w piątki i soboty do 19:00. Zimą (październik-marzec) zamykają się godzinę wcześniej. Kaplica jest dostępna także w poniedziałki, a wieża zamkowa codziennie do 21:00, choć przy trudnej pogodzie muzeum zastrzega sobie prawo do jej zamknięcia. Bilet na ekspozycje stałe kosztuje 20 zł (ulgowy 15 zł), na kaplicę tyle samo, a na donżon z tarasem 10 zł (ulgowy 8 zł). Wyłącznie w kasie kupisz bilety zbiorcze: 40 zł za ekspozycje, kaplicę i wieżę, 50 zł z oddziałami, 80 zł z wystawami czasowymi. Bilety sprzedaje się online, w kasie, w biletomatach na dziedzińcu i w aplikacji paymove; zakupione nie podlegają zwrotowi. Dni bezpłatnego wstępu muzeum ogłasza co miesiąc. Zwiedzanie kaplicy warto zarezerwować (rezerwacje@mnwl.pl, 81 537 96 60), a lekcje muzealne i przewodnika pod adresem edukacja@mnwl.pl. W cenie biletu wypożyczysz audioprzewodnik, także z indywidualną pętlą indukcyjną. Na donżon prowadzą wysokie, kręte schody i jest to jedyny obiekt niedostępny dla osób na wózkach.

Jak dojechać

Muzeum stoi przy ul. Zamkowej 9 (20-117 Lublin), na wzgórzu zamkowym w ścisłym centrum, tuż przy placu Zamkowym i u stóp Starego Miasta. Najbliższe przystanki to Muzeum Narodowe - Zamek 01 i 02, obsługiwane przez autobusy 2, 5, 6, 17, 18, 22, 23, 24, 25, 29, 31, 32, 34, 39, 52, 57, 150, 301 oraz linię Zieloną. Z placu Zamkowego na wzgórze prowadzą wysokie schody; omija je łagodny, choć brukowany podjazd ul. Zamkową od al. Tysiąclecia. Pod muzeum wyznaczono trzy miejsca dla osób z niepełnosprawnością, a płatny parking ogólnodostępny działa na placu Zamkowym.

Muzea w pobliżu

Zamek to siedziba główna, a oddziały muzeum leżą w zasięgu spaceru. Muzeum Historii Miasta Lublina zajmuje Bramę Krakowską po drugiej stronie Starego Miasta. Muzeum Józefa Czechowicza przy ul. Złotej opowiada o literackim Lublinie, a Muzeum Martyrologii Pod Zegarem dopowiada okupacyjny rozdział, którego ślady nosi też sam zamek.